Trzynasta emerytura to temat, który co roku budzi wiele pytań i wątpliwości. Czy przysługuje każdemu emerytowi i renciście, czy może istnieją jakieś specjalne warunki? W tym artykule, jako Hanna Czerwińska, postaram się rozwiać wszelkie niejasności i przedstawić klarowny obraz zasad przyznawania tego dodatkowego świadczenia, aby każdy z Państwa wiedział, czego może się spodziewać.
Trzynasta emerytura: kto ją dostanie, a kto musi liczyć się z wyjątkami?
- Trzynasta emerytura to dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, przysługujące niemal wszystkim osobom uprawnionym do świadczeń długoterminowych na dzień 31 marca danego roku.
- Nie ma kryterium dochodowego wysokość regularnej emerytury lub renty nie wpływa na prawo do "trzynastki".
- Uprawnieni to m.in. osoby pobierające emerytury (ZUS, KRUS), renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne, świadczenia przedemerytalne oraz nauczycielskie świadczenia kompensacyjne.
- Świadczenie nie przysługuje osobom, których prawo do głównego świadczenia jest zawieszone na 31 marca (np. z powodu przekroczenia limitów dorabiania), a także sędziom i prokuratorom w stanie spoczynku.
- Wysokość "trzynastki" jest równa kwocie najniższej emerytury, podlega opodatkowaniu i składce zdrowotnej.
- Wypłata następuje automatycznie, bez konieczności składania wniosku, zazwyczaj w kwietniu wraz z głównym świadczeniem.
- "Trzynastka" nie wlicza się do dochodu przy ubieganiu się o pomoc społeczną czy dodatek mieszkaniowy i jest wolna od egzekucji komorniczej.
Odpowiadając wprost na pytanie, trzynasta emerytura jest świadczeniem o charakterze niemal powszechnym, przysługującym zdecydowanej większości osób pobierających długoterminowe świadczenia emerytalno-rentowe. Jednak, jak to często bywa w przepisach, istnieją pewne konkretne warunki, które trzeba spełnić, oraz nieliczne wyjątki, o których warto wiedzieć, aby uniknąć rozczarowania. Przyjrzyjmy się im bliżej.
Zasada jest prosta: masz prawo do emerytury, masz prawo do trzynastki
Podstawowa zasada przyznawania trzynastej emerytury jest naprawdę prosta i, co ważne, bardzo korzystna dla seniorów. To dodatkowe roczne świadczenie pieniężne przysługuje niemal wszystkim, którzy na dzień 31 marca danego roku mają prawo do jednego z długoterminowych świadczeń, takich jak emerytura czy renta. Co istotne, nie ma tu żadnego kryterium dochodowego. Oznacza to, że wysokość regularnie pobieranej emerytury lub renty nie ma absolutnie żadnego wpływu na to, czy otrzymasz "trzynastkę" i w jakiej kwocie. Każdy uprawniony dostanie tyle samo, niezależnie od tego, czy jego podstawowe świadczenie jest wysokie, czy niskie.
Kluczowa data, o której musisz pamiętać: stan uprawnień na 31 marca
Z mojego doświadczenia wiem, że data 31 marca jest absolutnie kluczowa w kontekście trzynastej emerytury. To właśnie na ten dzień musisz mieć ustalone prawo do wypłaty jednego z długoterminowych świadczeń, aby otrzymać "trzynastkę". Jeśli więc na przykład Twoja emerytura zostanie przyznana dopiero w kwietniu, niestety nie załapiesz się na dodatkowe świadczenie w danym roku. Podobnie, jeśli z jakiegoś powodu Twoje świadczenie główne będzie zawieszone na dzień 31 marca, również nie otrzymasz trzynastej emerytury. Pamiętajmy o tym, planując swoje finanse i ewentualne aktywności zarobkowe.
Skoro już wiemy, że kluczowe jest posiadanie prawa do świadczenia długoterminowego, warto dokładnie sprecyzować, o jakie konkretnie świadczenia chodzi. Poniżej przedstawiam szczegółową listę grup, które mogą liczyć na wypłatę trzynastej emerytury.
Emerytury i renty z ZUS i KRUS: od standardowych po pomostowe i socjalne
- Emerytura (w tym emerytura pomostowa, częściowa, kapitałowa)
- Renta z tytułu niezdolności do pracy (w tym renta szkoleniowa, renta socjalna)
- Renta rodzinna
- Rodzicielskie świadczenie uzupełniające (tzw. Mama 4+)
- Świadczenie przedemerytalne
- Zasiłek przedemerytalny
- Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
Choć zasada powszechności jest szeroka, muszę Państwa uczulić, że istnieją konkretne sytuacje, w których pomimo ogólnych uprawnień, trzynasta emerytura nie zostanie wypłacona. Warto znać te wyjątki, aby uniknąć niepotrzebnych nieporozumień.
Zawieszenie świadczenia: pułapka, która pozbawi Cię trzynastki
Najważniejszym wyjątkiem, o którym już wspominałam, jest sytuacja, gdy Twoje prawo do głównego świadczenia (emerytury lub renty) jest zawieszone na dzień 31 marca danego roku. Jeśli ZUS lub KRUS wstrzymały wypłatę Twojego podstawowego świadczenia z jakiegokolwiek powodu, automatycznie tracisz prawo do "trzynastki". Najczęstszym powodem zawieszenia, który obserwuję w mojej praktyce, jest przekroczenie limitów dorabiania do emerytury lub renty. To bardzo istotna kwestia, o której wielu seniorów zapomina.
Przekroczenie limitów dorabiania: jak wpływa to na dodatkowe świadczenie?
Kwestia dorabiania do emerytury lub renty jest często źródłem pytań. Jeśli pobierasz świadczenie i jednocześnie pracujesz, musisz uważać na limity przychodów. W przypadku przekroczenia określonych progów, ZUS lub KRUS mogą zawiesić lub zmniejszyć Twoje świadczenie. Jeżeli zawieszenie świadczenia głównego nastąpi na dzień 31 marca, to niestety, trzynasta emerytura również nie zostanie wypłacona. Dlatego zawsze doradzam, aby dokładnie monitorować swoje zarobki i w razie wątpliwości konsultować się z odpowiednią instytucją, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek.
Sędziowie i prokuratorzy: dlaczego ich trzynastka nie dotyczy?
Wśród wyjątków, które nie otrzymują trzynastej emerytury, znajdują się sędziowie i prokuratorzy w stanie spoczynku. Wynika to z faktu, że ich świadczenia emerytalne są regulowane przez odrębne przepisy, które nie przewidują wypłaty tego dodatkowego świadczenia. Jest to specyficzny przypadek, który warto odnotować, choć dotyczy stosunkowo niewielkiej grupy osób.
Przejdźmy teraz do kwestii, która z pewnością interesuje wielu z Państwa ile konkretnie wyniesie trzynasta emerytura i co z niej zostanie potrącone. Wyjaśnię zasady ustalania jej wysokości oraz ostateczną kwotę, którą otrzymacie "na rękę".
Dlaczego wysokość trzynastej emerytury jest równa emeryturze minimalnej?
Wysokość trzynastej emerytury jest stała dla wszystkich uprawnionych i zawsze równa kwocie najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku. Jest to świadczenie, które podlega corocznej waloryzacji, co oznacza, że jego kwota rośnie wraz z waloryzacją minimalnej emerytury. Dzięki temu, choć jest to dodatek, jego wartość jest dostosowywana do bieżącej sytuacji ekonomicznej.
Brutto a netto: jakie potrącenia (podatek i składka zdrowotna) pomniejszą Twoje świadczenie?
Niestety, trzynasta emerytura nie trafia do nas w pełnej kwocie brutto. Od tego świadczenia potrącana jest zarówno składka na ubezpieczenie zdrowotne, jak i zaliczka na podatek dochodowy (PIT). Oznacza to, że kwota, którą otrzymasz "na rękę", czyli netto, będzie niższa niż kwota brutto. Warto o tym pamiętać, planując swoje wydatki, ponieważ realna korzyść finansowa będzie nieco mniejsza niż nominalna wartość "trzynastki".
Czy wysokość Twojej emerytury ma jakikolwiek wpływ na kwotę trzynastki?
Chciałabym to podkreślić raz jeszcze: wysokość pobieranej regularnej emerytury lub renty nie ma absolutnie żadnego wpływu na kwotę wypłacanej trzynastej emerytury. Niezależnie od tego, czy Twoje podstawowe świadczenie wynosi 1500 zł, czy 4000 zł, kwota "trzynastki" będzie dla Ciebie taka sama, równa minimalnej emeryturze brutto, pomniejszonej o wspomniane potrącenia. To świadczenie jest równe dla wszystkich uprawnionych.
Teraz, gdy już wiemy, kto i ile otrzyma, przejdźmy do praktycznych aspektów związanych z otrzymaniem trzynastej emerytury. Z pewnością ucieszy Państwa fakt, że nie wymaga to żadnych formalności, a pieniądze pojawią się na koncie automatycznie.
Zero formalności i pieniądze razem z emeryturą: jak ZUS i KRUS organizują wypłaty?
Jedną z największych zalet trzynastej emerytury jest to, że do jej otrzymania nie trzeba składać żadnego wniosku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) przyznają i wypłacają to świadczenie z urzędu. Oznacza to, że jeśli jesteś uprawniony, pieniądze zostaną Ci wypłacone automatycznie. Co więcej, "trzynastka" jest zazwyczaj wypłacana razem z Twoim głównym świadczeniem (emeryturą lub rentą) w terminie jego płatności, co jest bardzo wygodnym rozwiązaniem.
Harmonogram wypłat: kiedy spodziewać się przelewu?
Wypłaty trzynastej emerytury realizowane są zazwyczaj w kwietniu. Jeśli Twoje świadczenie jest wypłacane w innym terminie w kwietniu, to właśnie wtedy możesz spodziewać się dodatkowego przelewu. Wyjątkiem są świadczenia przedemerytalne, dla których wypłata "trzynastki" następuje zazwyczaj w maju. Warto mieć to na uwadze, aby niepotrzebnie się nie martwić, jeśli pieniądze nie pojawią się na koncie dokładnie w tym samym czasie co u sąsiada.
Na koniec chciałabym poruszyć kwestię wpływu trzynastej emerytury na inne świadczenia oraz sytuację finansową beneficjentów. To ważne, aby wiedzieć, czy dodatkowe pieniądze nie wpłyną negatywnie na inne przysługujące Państwu wsparcie.
Czy trzynastka wlicza się do dochodu przy staraniu o dodatek mieszkaniowy?
Mam dla Państwa dobrą wiadomość: trzynasta emerytura nie jest wliczana do dochodu przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy. Oznacza to, że otrzymanie dodatkowego świadczenia nie wpłynie negatywnie na Państwa prawo do tego wsparcia ani na jego wysokość. Jest to celowe działanie ustawodawcy, aby "trzynastka" stanowiła realne wsparcie, a nie przyczyniała się do utraty innych świadczeń.
Pomoc społeczna a dodatkowe świadczenie: co mówią przepisy?
Podobnie jak w przypadku dodatku mieszkaniowego, trzynasta emerytura nie jest brana pod uwagę jako dochód przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to kolejna forma ochrony, która ma zapewnić, że osoby korzystające ze wsparcia społecznego nie zostaną pozbawione go z powodu otrzymania dodatkowej emerytury. To bardzo ważne dla osób w trudniejszej sytuacji materialnej.
Przeczytaj również: Emerytura z KRUS netto 2025: Ile dostaniesz na rękę?
Czy komornik może zająć trzynastą emeryturę? Wyjaśniamy zasady ochrony
To pytanie pojawia się bardzo często i mam na nie jednoznaczną odpowiedź: trzynasta emerytura jest wolna od potrąceń i egzekucji komorniczych. Oznacza to, że komornik nie może jej zająć na poczet długów. Jest to specjalna ochrona prawna, która ma zagwarantować, że te dodatkowe środki trafią w całości do seniorów i będą mogły być wykorzystane na ich bieżące potrzeby, bez obawy o zajęcie przez wierzycieli.
